Krzywa Wieża w Pizie – historia, ciekawostki, zwiedzanie

Krzywa Wieża w Pizie to średniowieczna dzwonnica katedralna, która od stuleci stoi na Placu Cudów i stała się symbolem Toskanii. Jej przechył powstał wskutek zbyt płytkiego fundamentu na grząskim gruncie, a wejście na szczyt prowadzi przez 251 stopni. Bilet na zwiedzanie w 2026 roku kosztuje 20 euro od osoby, ale dzieci poniżej 8 lat nie mogą wchodzić na wieżę. W artykule znajdziesz historię, dane techniczne i praktyczne wskazówki, które pomogą zaplanować wizytę.

Gdzie w Pizie szukać Krzywej Wieży?

Krzywa Wieża w Pizie stoi na Placu Cudów (Piazza dei Miracoli), w północno-zachodniej części Pizy w regionie Toskania. Cały plac, wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1987 roku, tworzy spójny kompleks sakralny z katedrą, baptysterium i cmentarzem Camposanto.

Adres to Piazza del Duomo, 56126 Piza PI, Włochy. Od stacji Pisa Centrale dojdziemy w około 20 minut, a lotnisko w Pizie leży 3 km od zabytku. Współrzędne geograficzne to 43°43′22,92″N 10°23′47,88″E.

Najstarszym elementem jest katedra, której budowę rozpoczęto w 1064 roku. Potem powstało baptysterium (1152), dzwonnica (1173) i cmentarz Camposanto (1277). W katedrze i baptysterium znajdują się dzieła rzeźbiarskie Nicoli Pisano oraz Giovanniego Pisano, a obok działają Muzeum Katedralne i Muzeum Sinopie.

Dlaczego Krzywa Wieża jest krzywa?

Przyczyną pochylenia jest grunt, na którym stanęła konstrukcja. Podłoże w widłach rzek Arno i Serchio tworzą miękkie osady gliniaste, piasek oraz muszle, a fundament miał zaledwie około 3 m głębokości. To zbyt mało, aby równomiernie utrzymać masę potężnej dzwonnicy.

Już po wzniesieniu trzech pięter w 1178 roku budowla zaczęła przechylać się na północ. Prace wstrzymano na blisko sto lat, co zbiegło się z wojnami Republiki Pizy i Genui. Ta długa przerwa pozwoliła gruntowi częściowo osiąść i prawdopodobnie zapobiegła całkowitemu zawaleniu się świeżej konstrukcji.

Po wznowieniu robót Giovanni di Simone próbował skorygować odchylenie, budując wyższe piętra po stronie niższej. Niestety zmiana środka ciężkości sprawiła, że wieża zaczęła pochylać się na południe. Ostatnią kondygnację z dzwonami ukończono w 1372 roku, po 199 latach od rozpoczęcia prac.

Przez stulecia przechył powiększał się o około 1 mm rocznie, a w 1990 roku kąt nachylenia osiągnął 5,5°. Wtedy obiekt zamknięto i rozpoczęto prace stabilizacyjne, którymi kierował Michele Jamiolkowski z Politechniki w Turynie. Jego zespół zastosował przeciwwagi o masie od 600 do 900 ton oraz odsysanie gleby spod fundamentów. Dzięki temu przechył zmniejszono o około 40 cm, a monitoring prowadzony jest od 1991 roku co 4 godziny z dokładnością do 1/100 mm. Miękki grunt paradoksalnie chronił budowlę podczas co najmniej czterech silnych trzęsień ziemi.

Jak wygląda Krzywa Wieża i z czego ją zbudowano?

Dzwonnica składa się z ośmiu kondygnacji i stoi na planie okręgu o średnicy 15,5 m. Strona wyższa mierzy 56,60 m, a niższa 55,80 m, co daje różnicę 80 cm. Pierwotny plan zakładał wysokość 60 m, ale problemy konstrukcyjne uniemożliwiły osiągnięcie tej wartości.

Najważniejsze dane techniczne przedstawia tabela:

Z czego zbudowano wieżę?

Głównym budulcem jest biały marmur, uzupełniony wapieniem i kamieniem. W dekoracjach zewnętrznych pojawia się także czerwony marmur, co wskazuje na wpływy bizantyjskie i muzułmańskie. Charakterystyczne ażurowe galeryjki otaczają sześć środkowych pięter, a kolumny nadają bryle lekkości.

Autorstwo projektu przypisuje się Diotisalvi, Guglielmowi i Bonanno Pisano, a późniejsze etapy nadzorował Giovanni di Simone. Styl całości pozostaje romański, ale ostatnia kondygnacja nosi już cechy gotyckie. W dzwonnicy znajduje się siedem dzwonów, które ze względów bezpieczeństwa nie są regularnie używane, aby wibracje nie osłabiały konstrukcji.

Jak zaplanować zwiedzanie Krzywej Wieży?

Zwiedzanie trwa około 30 minut i rozpoczyna się od kontroli osobistej podobnej do lotniskowej. Większe torby i plecaki trzeba zostawić w przechowalni bagażu, a na górę prowadzi 251 nierównych stopni. Widok z tarasu obejmuje cały Plac Cudów.

Bilety i rezerwacja

W 2026 roku bilet obejmujący katedrę i wieżę kosztuje 20,00 €, a pakiet wszystkich zabytków placu 27,00 €. Dla dzieci i młodzieży brak zniżek, a osoby, które nie ukończyły 8 lat, nie mogą wchodzić na wieżę. Darmowa wejściówka dotyczy wyłącznie osób z niepełnosprawnościami z towarzyszem, odbierana przed 10:00 lub w dwóch ostatnich godzinach przed zamknięciem.

Wejściówkę warto zarezerwować online, bo liczba miejsc jest ograniczona. Najważniejsze zasady są następujące:

• rezerwacja dostępna od 20 dni przed wizytą do dnia poprzedzającego,
• bilet obowiązuje tylko w dniu i godzinie wybranym przy zakupie,
• spóźnienie oznacza utratę biletu bez zwrotu,
• osoby w wieku 8–18 lat muszą wejść pod opieką dorosłego.

Godziny otwarcia

Wieża jest otwarta codziennie od 09:00 do 20:00, natomiast latem od połowy czerwca do końca sierpnia można wejść do 22:00. Katedra przyjmuje zwiedzających najczęściej od 10:00 do 18:00, choć nabożeństwa mogą skracać czas dostępności. Aktualne informacje warto sprawdzać u zarządcy zabytków, Opera Primaziale Pisana.

Dojazd i parking

Z lotniska w Pizie do zabytku jest około 3 km, a ze stacji Pisa Centrale można dojść w 20 minut. Podróż samochodem z Polski to około 15 godzin, a prywatny pojazd trzeba zostawić poza ścisłym centrum. W okolicy działają płatne parkingi Parcheggio Via Pietrasantina i Parcheggio Via Paparelli, skąd można dojść pieszo albo dojechać autobusem wahadłowym.

W historycznym centrum dostępne są także rowery miejskie. Po zwiedzaniu warto przejść około 600 m do placu Piazza dei Cavalieri, gdzie znajduje się renesansowy Palazzo della Carovana.

Jakie ciekawostki wiążą się z Krzywą Wieżą?

Legenda mówi, że w 1600 roku Galileusz zrzucał z wieży kule o różnej masie, aby podważyć teorię Arystotelesa o swobodnym spadaniu ciał. Współcześni badacze uważają tę opowieść za mit z powodu braku wiarygodnych źródeł, ale historia na trwałe zrosła się z wizerunkiem budowli.

W trakcie II wojny światowej dzwonnica była niemieckim punktem obserwacyjnym. Amerykański żołnierz Leon Weckstein nie wezwał ostrzału artyleryjskiego, mimo że miał taki rozkaz, gdyby zauważył w niej wrogów. Jego decyzja ocaliła zabytek przed zniszczeniem.

W 1934 roku Benito Mussolini kazał wiercić otwory i wlewać beton w fundamenty, wierząc, że w ten sposób wyprostuje wieżę. Działanie to zamiast pomóc, pogłębiło przechył.

Piza nie jest jedynym miastem z krzywymi budowlami. Podobny problem ma między innymi dzwonnica kościoła San Nicola, a słynną Krzywą Wieżę odwiedza rocznie około 10 milionów turystów. Po pracach zakończonych w 2011 roku zespół Michelego Jamiolkowskiego z Politechniki w Turynie ocenił, że obiekt pozostanie stabilny przez 300 lat, choć inni inżynierowie ostrożnie mówią o co najmniej 200 latach.