Kopalnię Złota w Złotym Stoku zwiedza się z przewodnikiem, a główne podziemne trasy prowadzą przez Sztolnię Gertrudę i Sztolnię Czarną z jedynym w Polsce podziemnym wodospadem. To atrakcja w dawnych wyrobiskach złota i arsenu, działająca od 28 maja 1996 roku. Sprawdź, jak zaplanować zwiedzanie i co zobaczyć podczas wizyty.
Co zobaczyć w kopalni złota w Złotym Stoku?
Przestrzeń dawnej kopalni złota i arsenu udostępniono turystom w formie kilku tras. Na trasie turystycznej zorganizowano wystawę obrazującą historię górnictwa w Złotym Stoku, co pozwala lepiej poznać charakter tego miejsca. Najbardziej znane części to Sztolnia Gertruda oraz Sztolnia Czarna, a zwiedzanie uzupełniają obiekty na powierzchni.
Porównanie głównych tras i obszarów ułatwia poniższe zestawienie:
| Trasa lub obszar | Długość i charakter | Najważniejsze punkty |
| Sztolnia Gertruda | ok. 500 m, trasa muzealna | skarbiec, mapy geologiczne, piec do wytopu złota |
| Sztolnia Czarna | ok. 700 m, XVI-wieczne korytarze | podziemny wodospad, przejazd kolejką, komory po rudzie |
| Sztolnia Ochrowa | osobna trasa podziemna | barwne wykwity ochrowe, klimat dawnych wyrobisk |
| Średniowieczny Park Techniki | replika osady górniczej w skali 1:1 | urządzenia z rycin Agricoli, Izba Pamięci |
Sztolnia Gertruda
Trasa przez Sztolnię Gertrudę ma długość około 500 metrów. W jej korytarzach zgromadzono eksponaty związane z dziesięciowiekową tradycją górniczą tego ośrodka. Wyróżnia się skarbiec z 1066 sztabami złota, a obok niego znajdują się dawne instrumenty geodezyjne, tygle oraz piec do wytopu złota.
W Gertrudzie zobaczysz również kolekcję skał, rud i minerałów z całego świata. Część zbioru tworzą mapy geologiczne i pamiątki związane z długą historią wydobycia. To właśnie w tej części kompleksu najsilniej odczuwa się muzealny charakter trasy.
Sztolnia Czarna i podziemny wodospad
Sztolnia Czarna prowadzi przez ręcznie kute, szesnastowieczne wyrobiska w górnej części Złotego Jaru. Trasa ma około 700 metrów i przebiega obok komór oraz wybranych gniazd rudy złotonośnej. Wędrówka pokazuje techniki górnicze stosowane na przestrzeni wieków.
Największym punktem programu jest podziemny wodospad, który pozostaje jedynym tego typu obiektem w Polsce. Po jego obejrzeniu turyści korzystają z podziemnego tramwaju wąskotorowego. Kolejka o rozstawie szyn 600 mm wywozi zwiedzających ze Sztolni Czarnej Dolnej na odcinku około 300 metrów, a w jej skład wchodzi lokomotywa akumulatorowa Ldag-5 i pięć wagonów turystycznych.
Największą osobliwością tej atrakcji jest jedyny w Polsce podziemny wodospad, który mija się podczas przejścia szesnastowiecznymi korytarzami Sztolni Czarnej.
Średniowieczny Park Techniki
Na powierzchni czeka Średniowieczny Park Techniki, który stanowi replikę średniowiecznej osady górniczej. Urządzenia wykonano w skali 1:1 na podstawie rycin i opisów Georgiusa Agricoli. W tym miejscu mieści się też Izba Pamięci pokazująca historię miasta Złoty Stok.
Jak wygląda historia górnictwa w Złotym Stoku?
Dzieje wydobycia w okolicy sięgają średniowiecza. Dawna niemiecka nazwa miejscowości brzmiała Reichenstein i pod nią ośrodek funkcjonował przez wiele stuleci. W 1907 roku uruchomiono elektryczną kolej wąskotorową o rozstawie szyn 500 mm, którą wywożono urobek do stacji kolejowej w Złotym Stoku.
Po II wojnie światowej obiekt przejęło państwo polskie. Gdy eksploatacja przestała być opłacalna, kopalnię zamknięto w 1961 roku. Powyżej wyrobisk uruchomiono następnie kamieniołom, a jego urobek zsypywano szybami do Sztolni Czarnej Górnej i transportowano do budynku łamacza. Kamieniołom zakończył pracę na początku lat 80. XX wieku.
Najważniejsze daty w historii kopalni
Pierwsze powojenne udostępnienie nastąpiło w 1969 roku, gdy Zakładowe Koło PTTK otworzyło do zwiedzania Sztolnię Książęcą. Sztolnia ta jest wpisana do rejestru zabytków pod numerem A/5209/863, a wpisu dokonano 17 kwietnia 1964 roku. W 1996 roku powstało Muzeum Kopalni Złota, a 28 maja tego roku uruchomiono współczesną atrakcję turystyczną.
W 2015 roku kompleks otrzymał Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej. Placówkę prowadzi Przedsiębiorstwo Usług Turystycznych Kopalnia Złota Sp. z o.o.
Jakie dodatkowe atrakcje czekają na turystów?
Poza głównymi sztolniami obiekt oferuje liczne aktywności, które sprawdzają się podczas wizyty rodzinnej i grupowej. Część z nich ma formę warsztatów lub pokazów, część to samodzielne eksperymenty na powierzchni.
W ofercie znajdują się między innymi:
- płukanie złota,
- przepływ łodziami częściowo zalaną sztolnią,
- wystawa minerałów,
- warsztat bicia pamiątkowej monety.
Organizatorzy przygotowują też fabuły dla grup, dzięki czemu zwiedzanie przypomina grę przygodową. Na terenie parku można zobaczyć replikę czołgu Leonarda da Vinci, wejść na ściankę wspinaczkową albo spędzić czas na średniowiecznym placu zabaw. Osoby zainteresowane techniką zajrzą do Muzeum Minerałów.
Osobną atrakcję stanowi Sztolnia Ochrowa, w której dominują barwne wykwity w odcieniach żółci i pomarańczy. W pobliżu można obejrzeć pokaz odlewania złotych sztabek lub wykonać złoty papier czerpany. Dla gości dostępna jest także restauracja w dawnym budynku łamacza.
Jak dojechać i zaplanować zwiedzanie?
Kompleks znajduje się pod adresem ul. Złota 7, 57-250 Złoty Stok. Leży w województwie dolnośląskim, w powiecie ząbkowickim i gminie Złoty Stok. Współrzędne geograficzne wejścia to 50°26′24″N 16°52′30″E.
Dojazd i położenie
Złoty Stok leży w Kotlinie Kłodzkiej, na obszarze znanym jako Ziemia kłodzka. W pobliżu rozciągają się Góry Stołowe, a sam obiekt jest dobrze skomunikowany z innymi atrakcjami Dolnego Śląska. Na miejscu znajduje się duży teren z zapleczem turystycznym, w tym gastronomią i miejscami do odpoczynku.
Bilety i zwiedzanie
Ceny biletów zależą od wybranej trasy. Zwiedzanie podziemi kopalni bywa dostępne od 58 zł, Średniowieczna Osada Górnicza od 42 zł, a Sztolnia Ochrowa od 31 zł. Dla grup zorganizowanych i szkół przygotowywane są osobne pakiety.
W podziemiach panuje chłodniejsza temperatura, dlatego przydaje się dodatkowa warstwa odzieży. Trasy są w większości łatwe do pokonania, a jednorazowe przejście głównej sztolni zajmuje zwykle kilkadziesiąt minut. Dobrze jest założyć wygodne obuwie i śledzić aktualne godziny wejść.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy zwiedzanie kopalni w Złotym Stoku odbywa się bez przewodnika?
Nie, wejście do podziemi odbywa się z przewodnikiem i trasy prowadzone są w zorganizowanej formie.
Co warto zobaczyć w Sztolni Gertruda?
To około 500‑metrowa trasa muzealna z kolekcją skał i eksponatów oraz skarbcem zawierającym 1066 sztab złota i piecem do wytopu.
Czym wyróżnia się Sztolnia Czarna?
To około 700‑metrowe, XVI‑wieczne korytarze z jedynym w Polsce podziemnym wodospadem, a po zwiedzaniu turyści korzystają z wąskotorowego tramwaju.
Co znajduje się na powierzchni kompleksu?
Na powierzchni jest Średniowieczny Park Techniki — replika osady górniczej w skali 1:1 oraz Izba Pamięci i różne atrakcje edukacyjne i rekreacyjne.
Jakie dodatkowe atrakcje oferuje kopalnia dla rodzin?
Są warsztaty i pokazy, m.in. płukanie złota, przejażdżki łodzią w zalanej części sztolni, wystawa minerałów i bicie pamiątkowych monet.
Kiedy kopalnia została przekształcona w atrakcję turystyczną?
Współczesne muzeum i udostępnienie dla turystów rozpoczęły się 28 maja 1996 roku.
Gdzie znajduje się kopalnia i jakie są współrzędne wejścia?
Adres to ul. Złota 7, 57‑250 Złoty Stok w woj. dolnośląskim, a współrzędne wejścia to 50°26′24″N 16°52′30″E.
Ile kosztuje zwiedzanie i czy trzeba się specjalnie przygotować ubraniowo?
Cena zależy od trasy (np. podziemia od około 58 zł, Sztolnia Ochrowa od 31 zł), a w podziemiach bywa chłodno, więc warto zabrać dodatkową warstwę odzieży.
